بررسی کود مرغی غنی و پلت شده

مقدمه

یکی‌ از اهداف‌ برنامه‌های‌ توسعه‌کشور، افزایش‌ تولیدات‌کشاورزی‌ کشور می‌باشد. در مقطع‌ فعلی‌با توجه به‌ خشکسالی‌های‌ پی‌درپی‌، آهکی‌بودن‌خاکهای‌زراعی‌ کشور و بی‌کربناته‌ بودن ‌آبهای‌ آبیاری‌، نظر کارشناسان براین‌ است‌ که‌دستیابی به‌ هدف‌فوق‌ از طریق‌ مصرف‌ بهینه‌ کود و تغییر نگرش‌ در تغذیه‌ گیاهی‌امکانپذیر می‌باشد به عبارت‌ دیگر هدف‌ تغذیه‌ گیاهی‌ دستیابی‌ به‌ محصولات سالم‌توأم با عملکرد بالا به‌ همراه‌ هزینه‌های‌ قابل‌ توجیه‌ اقتصادی‌ با مقادیر بالای‌ترکیبات‌با ارزش‌(پروتئین‌، چربی‌، کربوهیدراتها، ویتامینها و مواد معدنی‌) می‌باشد، بدون‌ آنکه‌ هیچ­گونه‌ اثر مخرب‌ بر روی‌محیط زیست‌ داشته‌ باشد.

عناصر غذایی مورد نیاز درختان میوه

به طور معمول نام 17 عنصر بعنوان عناصر غذایی لازم برای گیاهان ذکر شده است، از این تعداد کربن، اکسیژن و هیدروژن معمولاً از هوا تأمین می‌شوند. شش عنصری که به مقدار زیاد مورد نیاز گیاهان هستند عبارتند از: ازت (N)، فسفر (P)، پتاسیم (K)، کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg) و گوگرد (S). از این عناصر به عنوان «عناصر پر مصرف» و یا « عناصر ماکرو» و یا «عناصر اصلی» یاد می‌شود. (گاهی بعضی از محققان، کلسیم، منیزیم و گوگرد را به عنوان عناصر میان مصرف ذکر می‌کنند). هشت عنصر دیگر برای رشد درختان میوه و گیاهان ضرورت کامل دارند ولی مقدار نیاز گیاه به آنها کمتر است که عبارتند از: آهن (Fe)، روی (Zn)، بور (B)، منگنز (Mn)، مس (Cu)، مولیبدن (+MoO42)، کلر (Cl) و نیکل (Ni). این عناصر به عنوان « عناصر کم مصرف» و یا «عناصر میکرو» و یا «ریزمغذیها» شناخته می‌شوند. مقدار عناصر غذایی مورد نیاز درختان میوه براساس‌ دو عامل‌ مقدار جذب عناصر غذایی توسط محصول‌ و پتانسیل‌ خاک‌ برای‌تأمین‌به‌موقع‌ مواد غذایی‌ برای‌ گیاه‌ تعیین‌ و محاسبه‌ می‌شود. برای‌ تعیین‌ مقدار کود مورد نیاز گیاهان‌باغی‌ لازم‌ است‌ از نقش‌ عناصر پرمصرف و کم‌مصرف‌در گیاهان شناخت کاملی‌داشته‌ باشیم‌.

دلایل کمبود یا بیش بود عناصر غذایی

بطور طبیعی و تحت تأثیر شرایط محیطی مقادیر مشخصی از عناصر در محیط رشد درختان میوه قرار دارند (خاک و هوا)، اما همه آنها قابل جذب برای درختان نمی‌باشند بلکه باید این ترکیبات به اشکال قابل جذب برای درختان تبدیل شوند تا به وسیله ریشه‌ها جذب شوند. غلظت عناصر موجود درخاک تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی از جمله خصوصیات خاک، شرایط محیطی مانند دما، رطوبت و نور و اثر متقابل عناصر با هم قرار دارد. این غلظت در داخل درختان نیز متأثر از شرایط ژنتیکی و محیطی خواهد بود.

خاک: شاید بتوان گفت که مهمترین عامل در جذب عناصر غذایی توسط درختان میوه، شرایط و خصوصیات خاک می‌باشد. عواملی از قبیل بافت خاک، غلظت عناصر موجود در خاک، رطوبت خاک، pH محیط خاک، میزان مواد آلی خاک، نوع و میزان رس موجود در خاک و حتی عوامل فیزیکی موجود نظیر شیب زمین، ارتفاع محل و …. در تغذیه درختان میوه مؤثر می‌باشند. اصولاً وضعیت تغذیه‌ای در خاکهای بسیار سنگین (رسی) و بسیار سبک (شنی) مناسب نمی‌باشد و درختان با مشکل مواجه می‌شوند. بهترین نوع بافت خاک حالت لومی(10-30٪ رس، 50-30٪ سیلت و 50-25٪ شن) می‌باشد. حضور ماده آلی می‌تواند بافت خاک را مطلوب کرده و شرایط مناسب تغذیه‌ای را برای درختان میوه فراهم آورد. از آنجایی که اکثر خاکهای کشور آهکی بوده، (به جز نوار شمالی کشور در حاشیه دریای خزر) دارای pH بالا می‌باشند. جذب مطلوب عناصر غذایی در خاک در pH خنثی( 7 = pH) و یا کمی‌اسیدی صورت می‌پذیرد بنابراین اصلاح خاکها در طول زمان و در هنگام احداث باغها باید مد نظر قرار گیرد. استفاده از کودهای آلی با بنیان­های مناسب می‌تواند در این راه ما را کمک کند.

عناصر غذایی پر مصرف (ماکروالمنت‌ها)

1- ازت (N)

ازت مهمترین عنصر غذایی در تغذیه درختان میوه می‌باشد که تعیین کننده رشد رویشی درختان است. ازت در رشدرویشی، گلدهی، تشکیل میوه، عملکرد محصول، رسیدگی میوه‌ها و مسائل فیزیولوژی پس از برداشت در اکثر محصولات باغبانی دخالت دارد. ازت در ساخت ترکیبات پروتئین و اسیدهای آمینه و کربوهیدراتها نقش فعال دارد. همچنین میزان ازت در رنگ‌بندی میوه‌ها مؤثر است. دادن کود حیوانی که با ازت غنی شده باشد باعث افزایش اندازه میوه ها می‌شود و ازت اثر غیر مستقیم بر حجم میوه خواهد داشت.

2-فسفر(p)

نقش فسفر در گیاهان: فسفر در فرآیند فتوسنتز نقش مهمی بر عهده دارد. فسفر به ویژه در اندام های جوان گیاه و در دانه‌ ها تجمع می‌یابد.

3-پتاسیم(k)

نقش پتاسیم در گیاهان: پتاسیم بخش زیادی از محتویات گیاهان را تشکیل داده این عنصر در گیاه به عنوان یک کاتالیزور عمل نموده و کمبود آن مقاومت گیاه را در برابر آفات و بیماری ها کاهش می‌دهد. پتاسیم مقاومـــت گیاهان را به سرما افزایش می دهد.

گیاهان مبتلا به کمبود پتاسیم معمولاً ضعیف، کوتاه و کوچک هستند. رشد ساقه اصلی و شاخه‌ها به علت کمبود این عنصر متوقف گشته و فاصله میان گره ها کوتاه می‌شود.

4-کلسیم(Ca)

نقش کلسیم در گیاهان: کلسیم نقش مهمی در تشکیل دیواره و غشاء سلولی و قابلیت انعطاف‌پذیری گیاه دارد. کلسیم در استحکام و کیفیت میوه نیز مؤثر بوده و با حفظ و پایداری سلول های گیاهی و افزایش قدرت بافت، مانع از ایجاد بسیاری از بیماری‌های فیزیولوژیکی در محصولات می‌گردد.

5-منیزیم(Mg)

نقش منیزیم در گیاهان: منیزیم تنها عنصر فلزی موجود در کلروفیل بوده و به عنوان هسته مرکزی سازنده کلروفیل معرفی می‌شود. این عنصر به طور غیر مستقیم در متابولیسم و فتوسنتز درختان میوه و همچنین در فعالیت آنزیم‌ها نقش داشته و موجب فعال شدن حامل‌های فسفری که در جذب سایر عناصر مؤثر است، می‌گردد. منیزیم همچنین موجب افزایش روغن تولیدی در درختانی مانند زیتون، گردو و بادام می‌شود.

6-گوگرد(S)

گوگرد یکی از عناصر حیاتی در تغذیه گیاهی است وقتی به مقدار کافی در منطقه نمو ریشه موجود نباشد رشد گیاهان متوقف می‌گردد و مقدار محصول و در بعضی مواقع مرغوبیت آن کاهش می‌یابد.

7- آهن(Fe)

نقش آهن در گیاهان: آهن در تولید کلروفیل، تنفس و فتوسنتز گیاهان نقش مهمی بر عهده دارد

اگر گیاهی قادر به جذب آهن به مقدار کافی نباشد، ساخت سبزینه (کلروفیل) در برگ کاهش یافته و برگ ها رنگ پریده خواهند شد.

8-روی(Zn)

نقش روی در گیاهان

از جمله علائم کمبود روی، تأخیر در باز شدن جوانه‌های رویشی و زایشی حتی تا مدت یک ماه، تشکیل دانه‌های کوچک‌تر و قرمزتر از دانه‌های سالم، ریزبرگی، کم برگی، کوچک شدن میان گره‌های سرشاخه و رزت (Rosette) برگها به هم نزدیک و کپه ای می‌باشد.

9-بور(B)

نقش بور در گیاهان: بـور از عناصر کم مصرف مورد نیاز گیاه است که کمبود و مسمومیت آن در خاک‌های ایران رایج می‌باشد. به طوری که در بعضی از مناطق مشکل کمبود بــور و در بخشی دیگر مشکل مسمومیت ناشی از فراوانی عنصر بــور به چشم می‌خورد.

سیاه شدن جوانه های رویشی و بافت های مریستمی، خشکی و زردی برگ‌ها و گل‌ها از علائم کمبود بــور در گیاهان می‌باشد.

10-منگنز(Mn)

منگنز در گیاهان در تولید کلروفیل نیز نقش دارد

کمبود منگنز معمولاً در خاک های آلی و خاک‌های دارای واکنش قلیایی دیده می‌شود

باریک و ضعیف شدن برگ ها و گاهاً مشاهده لکه‌هایی بر روی آن از علائم کمبود منگنز در گیاه می‌باشد

11- مس(Cu)

نقش مس در گیاهان: مهمترین فعالیت مس در گیاهان کمک در سنتز کلروفیل است کمبود این عنصر در مرکبات باعث مرگ جوانه‌های انتهایی می‌شود.

12-کلر(Cl)

کمبود کلر در گیاه شباهت زیادی با بیماری های فیزیولوژیکی برگ دارد و باعث خم شدن یا خشک شدگی کناره های برگ به همراه لکه های نکروتیک در امتداد کناره ها دیده می شود.

کمبود کلر معمولاً به علت وجود مقادیر زیاد آن در خاک دیده نمی شود.

13-مولیبدن(MO)

این عنصر در حقیقت یک فلز است، اما خواص آن شبیه به غیرفلزهاست. در محلول های آب گونه، این عنصر به صورت یون مولیبدات +MoO42 وجود دارد. این عنصر در بین تمام ریزمغذی های شناخته شده به کمترین میزان مورد نیاز است و به نظر می رسد در متابولیسم نیتروژن ایفای نقش می کند. نیاز به این عنصر تا حد زیادی به نوع تأمین نیتروژن بستگی دارد. وقتی میزان نیتروژن کافی باشد، کمبود مولیبدن سبب ایجاد یک اختلال به نام “دم شلاقی”در گیاه می شود که در اثر آن برگ های جوان پیچ خورده و بدشکل می شوند. در همین گیاهان ممکن است کلروز(زردشدن) و نکروز(مرگ سلولهای گیاه، لک قهوه ایی) میان رگبرگ های برگ های مسن مشاهده شود.

14-نیکل(Ni)

این عنصر به تازگی به لیست عناصر غذایی ضروری افزوده شده است. این فلز به وفور یافت می شود و به سادگی توسط ریشه ها جذب می گردد. نیاز به این عنصر بسیار کم (در حدود 200 نانوگرم)است. یکی از مهم ترین اثرات کمبود نیکل در سویا کاهش فعالیت اوره آزاد در برگ هاست. کمبود نیکل به کاهش فعالیت هیدروژناز در گره های سویا منجر می شود که این امر نیز، موجب کاهش کارایی تثبیت نیتروژن می گردد.

اسیدیته pH

pH معیاری است برای نشان دادن غلظت یون هیدروژن در محلول که از 1 تا 14 درجه بندی می شود در صورتی که pH بین اعداد 1 تا 7 باشد محلول دارای خاصیت اسیدی و اگر بین اعداد 7 تا 14 باشد محلول دارای خاصیت بازی است . در صورتی که این عدد دقیقاً برابر 7 باشد محلول را خنثی می نامند .

pH در صنایع مختلف مصرف های خاص خود را داشته و این خصوصیت در کشاورزی بسیار حائز اهمیت است . خاک باید دارای pH مناسب باشد . هر گیاهی یک محدوده pH خاص و مناسبی را تحمل می کند که اگر pH خاک کم یا زیاد باشد رشد و نمو گیاه را دچار مشکل می کند .

pH خاک به طور مستقیم و یا غیر مستقیم رشد گیاه را تحت تأثیر قرار می دهد . مهمترین نقش pH خاک کنترل حلالیت عناصر غذایی در خاک می باشد . به عبارت دیگر قابلیت جذب عناصر غذایی وابستگی زیادی به pH خاک دارد .

یکی از مشکلاتی که در خاکهای ایران وجود دارد pH قلیایی است ، یعنی pH بالاتر از 7 و کمبود بارندگی در ایران و دارا بودن اقلیمی خشک باعث تجمع بازهای تبادلی در خاک می شود که در پی آن افزایش غلظت یون هیدروکسید در خاک را به همراه دارد.

لازم به ذکر است که کمبود بارندگی به این علت بر pH خاک تأثیر گذار است که اولاً وقتی بارندگی رخ ندهد جابجایی مواد هم در خاک امکان پذیر نبوده و همین امر باعث می شود که زمین های بکر به مرور زمان قلیایی تر از قبل شوند . ثانیاً باران ، خود تا حدودی اسیدی بوده که همین امر باعث کاهش pH خاک می شود به طور کلی با افزودن مواد آلی(خاک برگ وکمپوست وپیت ماس و… )می توانید درجه اسیدیته خاک را افزایش دهید.برای اسیدی کردن خاک به آن گوگرد اضافه می کنند (که طی فرآیندهای شیمیایی به اسیدسولفوریک تبدیل می شود) . برای قلیایی شدن خاک به آن آهک اضافه می کنند.برای تشخیص pH از دستگاه پی اچ سنج یا کاغذهای مخصوص استفاده می کنند.

شوری Ec

شوری و سدیمی بودن خاک

شوری و سدیمی بودن خاک یکی از مشکلات مهم خاک‌های مناطق خشک و نیمه خشک است. در این مناطق بدلیل کمبود بارندگی و اقلیم خشک، املاح در خاک تجمع پیدا می‌کنند و در نتیجه خاکهای شور حاصل می‌شود. این خاک محیط نامناسبی برای رشد و تولید بوده که هم کمیت محصول را پائین می‌آورد و هم کیفیت محصول را کاهش می‌دهد.

طبق آمار %۱۵ سطح کل کشور ما را خاکهای شور و چیزی حدود %۵۰ خاکها قابل بهره‌برداری و آبیاری می‌باشند.

بطور کلی خاک‌های شور دارای مقدار زیادی املاح محلول هستند که این نمک زیاد مشکلاتی را برای گیاه بوجود می‌آورد.

شوری خاک چگونه تعیین می‌شود؟

شوری خاک را براساس پارامتری بنام E.C یا قابلیت هدایت الکتریکی مشخص می‌کنند. هدایت‌سنج الکتریکی، دستگاهی است که قابلیت هدایت الکتریکی محلول خاک یا E.Cرا اندازه‌گیری می کند. اصلاح خاک‌های شور

راههای متفاوتی برای اصلاح خاکهای شور و سدیمی وجود دارد که به شرح ذیل است :

1- اساس اصلاح خاکهای شور، آب‌شویی است. یعنی از طریق مصرف آب اضافی، نمکهای محلول را از خاک شست و شو می‌دهیم

2- اما روش‌های دیگری هست که اثرات سوء شوری را کاهش می دهند که مدیریت بهره برداری از خاکهای شور گفته می‌شود. بعنوان مثال، در خاکهای شور باید دور آبیاری را کوتاه تر بگیریم به عبارت دیگر آبیاری زود به زود انجام شود تا غلظت املاح در خاک افزایش پیدا نکند

3- همچنین در خاک‌های شور، باید از کودهایی استفاده کنیم که اصطلاحاً ضریب شوری پائین‌تری داشته باشند یعنی کود خاک را شورتر نکند

4- استفاده از مواد آلی در خاکهای شور

5- استفاده از سیستم مناسب کشت و کار که اثرات شوری را کم کند

6- تغییر روش آبیاری.

اصلاح خاک‌های سدیمی که ESP (درصد سدیم تبادلی) بالایی دارند با اصلاح خاک‌های شور متفاوت است، در این خاک ها باید یکسری مواد شیمیایی اصلاح کننده به خاک اضافه شود. مهمترین و بهترین موادی را که می توان در خاک‌های کشور ایران استفاده کرد گچ یا گوگرد می‌باشد. گچ همان سولفات کلسیم است. به عبارت دیگر دارای عنصر کلسیم است. این کلسیم روی سطح ذرات خاک، جانشین سدیم می‌شود و سدیم را از سطح ذرات خارج کرده و وارد محلول خاک می‌کند و بعداً از طریق آب‌شویی، سدیم اضافی خارج می‌شود.

اما زمانی که گوگرد استفاده می‌کنیم گوگرد توسط یک باکتری بنام تیوباسیلوس دبو اکسیدانس در خاک اکسید می‌شود و تولید اسید سولفوریک می کند. اسید سولفوریک بر روی آهک خاک اثر کرده و تولید گچ می‌کند و گچی که بدین ترتیب تولید می‌شود کار اصلاح را انجام می‌دهد.

مواد آلی

مواد آلی خاک اساس کشاورزی پایدار است. پایداری خاک می تواند بر اساس نوع عملیات مدیریتی از جمله عدم حفظ سطح مواد آلی خاک، استفاده محدود و یا بی رویه از کودهای شیمیایی، از بین بردن پوشش گیاهی و….. تهدید گردد. در بسیاری از مناطق خشک ونیمه خشک جهان فقر مواد آلی خاک از چالش های اساسی کشاورزی و محدود کننده تولید به شمار می آید. مواد آلی در بسیاری از ویژگی های خاک ها از جمله حاصلخیزی، ساختمان، نفوذ آب، ظرفیت نگهداری آب، تراکم وفعالیت میکروبی خاک تأثیر دارد، لذا به عنوان شاخص پایداری در باروری خاک شناخته شده است.

کود آلی

کودهای آلی ، کودهای کاملی هستند و در برگیرنده کلیه عناصر ماکرو و میکرو هستندکودهای آلی علاوه بر آنکه عناصر غذایی گیاهان را تأمین می کنند باعث اصلاح ساختمان و بافت خاک می شوند. ضمناً این کودها حاوی باکتریهایی هستند که نقش بارزی در تجزیه مواد آلی و تبدیل آن به عناصر معدنی ایفا می از طرفی برخی عناصر مثل فسفات و پتاس در صورت کمبود مواد آلی خاک و pH بالا به صورت غیر فعال در آمده و به میزان ناچیز جذب گیاه می شوند. ضمناً قدرت نگهداری آب را در خاک افزایش می دهند که خود عامل مهمی در صرفه جویی آب و افزایش بهره وری آب در کشاورزی می باشد. این کود به هیج وجه تحت تأثیر آبشویی قرار نمی گیرد و به تدریج در اختیار گیاه قرار می گیرد .

در حال حاضر استفاده از مواد غذایی ارگانیک رو به افزایش است و کشاورزی پایدار زمانی محقق خواهد شد که محصولات سالم تولید و به دست مصرف کننده برسد. خوشبختانه در سالیان اخیر کشاورزان به این امر واقف شده اند و سعی می کنند کمتر از سموم و کودهای شیمیایی استفاده کنند. بنابراین لازمه تولید محصولات ارگانیک استفاده کمتر از کودهای شیمیایی و کاربرد بیشتر کودهای آلی است.

کود حیوانی در حقیقت از فضولات حیوانات تهیه می‌شود که بیشتر از کود گوسفند و گاو و اسب و یا مرغ تشکیل می‌شود . کود حیوانی به علت دارا بودن حجم وسیعی از مواد آلی و غذایی باقی مانده که برای غنای خاک بسیار مفید می‌باشد در طول تاریخ همواره مورد توجه کشاورزان بوده است .

کود مرغی غنی و پلت شده را بهتر بشناسیم

در سالهای اخیر در اغلب کشورهای دنیا به علت حجم عظیم تولید کود مرغ و مشکلات و مسائل زیست محیطی آن در مورد مصارف مختلف کود مرغ مورد بررسی و تحقیقات فراوانی انجام شده است.نتایج حاصله ثابت کرده است که نه تنها کود مرغی ماده بی ارزش و مزاحمی نیست بلکه چنانچه به خوبی از آن استفاده شود ماده بسیار با ارزشی با مصارف مختلف می باشد.قسمتی از کود مرغ امروزه در دنیا در تغذیه دام و ماهی به کار می رود و قسمت جزئی از آن نیز در تعداد معدودی از کشورها مانند هندوستان و چین و برخی از کشورهای آفریقایی جهت تولید بیوگاز برای مصارف خانگی و در برخی از کشورهای پیشرفته از جمله انگلستان برای سوخت نیروگاههای تولید برق مدرن به کار می رود ولی به طور کلی بیش از ۹۰ درصد از این کود برای مصارف کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد.

کود مرغی دارای مقادیر قابل توجهی متیونین،لیزین و سیستئین می باشد.

ارزش کود مرغی بستگی با نوع و ترکیب غذائی و نوع نگهداری مرغ و نوع ماده ای که برای بستر مرغ مورد استفاده قرار می گیرد دارد.طبق بررسی و تحقیقاتی که در دانشگاه havana صورت گرفت نشان می دهد اگر کود مرغی حاوی ۵۰ درصد آب باشد در هر تن حاوی ۲۰ کیلوگرم ازت،۱۳ کیلوگرم پتاسیم،۲۵ کیلوگرم فسفر و ۴۲ کیلوگرم آهک و منیزیم است.

بر اساس مقایسه ای که در اروپا بین کود مرغ و کود گاو و کود خوک انجام گرفته نشان می دهد اگر کود مرغ فرآوری شود ارزش آن به مراتب بیشتر از کودهای دیگر است جدول زیر نسبت ترکیب این کودها را در ترکیب ۱۰۰۰ گالن کود نشان می دهد.

  • با توجه به روند تولید،کود مرغی پلت شده، طی دو مرحله کاملاً آسیاب شده و تبدیل به ذرات ریز پودری می شود که به راحتی در خاک تجزیه شده و عناصر آن مورد استفاده گیاه قرار می گیرد.
  • با توجه به روند تولید و درخواست مصرف کنندگان عزیز کود مرغی پلت شده امکان غنی سازی بر اساس نیاز خاک های مختلف را دارد.
  • کود مرغی جوجه های گوشتی، فشرده و به صورت پلت عرضه می شود که اساساً این نوع فرآوری به منظور کاهش حجم مواد جهت سهولت و کاهش هزینه حمل و نقل، ذخیره سازی راحت تر، هدر رفت کمتر و کاهش رطوبت محصول نهایی به کمتر از 10 درصد نسبت به مواد فله ایی اولیه صورت می پذیرد.
  • با توجه به اینکه کود مرغی خالص دارای pH قلیایی حدود 12-10 است در کود مرغی فرآوری و پلت شده با امکان غنی سازی توسط اسیدهیومیک که خود باعث کاهش pH می شود pH محصول نهایی به حدود 8-7 رسانده می شود. این امردر اصلاح pH خاک های آهکی کشور اهمیت دارد.
  • کود مرغی پلت شده عاری از بذر علف های هرز و عوامل بیماری زا می باشد.

مقداروطریقه مصرف کود مرغی پلت و غنی شده

به دلیل حضور آهک فعال در خاک های آهکی، زیادی بی کربنات در آب های آبیاری، کمی مواد آلی در خاک های باغی، مصرف غیر صحیح (پخش سطحی) کود در سایه انداز درختان و با عنایت به کمی تحرک اثر کودهای مصرفی، به ویژه کودهای فسفاته و سولفاته و عدم رعایت مصرف صحیح و بهینه کود و آب، درختان میوه در کشور عمدتاً دچار عدم تغذیه صحیح هستند. به همین دلیل روشن کود دهی درباغ های میوه اولویت خاص یافته است. یکی از بهترین و ساده ترین روش های درست کود دهی اعمال روش چال کود است

چگونگی اجرای روش چال­کود در باغ­های میوه:

1– محل حفر چاله : در ابتدا بایستی چاله هایی در نزدیکی تنه درختان حفر شود. این چاله ها در 1/3 قسمت انتهای سایه انداز درختان حفر شود. علت حفر چاله ها در قسمت انتهایی سایه انداز درخت آن است که بیشتر ریشه های جوان و فعال در آن منطقه قرار می گیرند توانایی ریشه های جوان و فعال در جذب آب و عناصر غذایی بیش از ریشه های اصلی و قطور درختان می باشد. در ضمن حفر چاله در چنین مناطقی به ریشه های اصلی و قطور درختان صدمه نمی رساند. محل چاله باید در جایی باشد که آب آبیاری حتماً به طریقی آن را خیس کند.

2– تعداد چاله : در صورتی که تعداد چاله کم باشد، تماس ریشه درختان با مناطق اصلاح شده خاک کم بوده و اثر بخشی روش کامل نیست. افزایش تعداد چاله نیز هزینه بر و پرخرج خواهد بود. در مجموع برای درختان میوه بیش از 10 سال دو تا چهار چاله برای هر درخت توصیه می شود. در باغ های پرتراکم به تعداد به یک چاله بین هر دو درخت محدود می گردد.

3– قطر و عمق چاله : در باغ ها حفر چاله ها با وسایل معمولی چون بیل و کلنگ انجام می شود. در چنین حالتی قطر چاله ها بین 30 تا 50 سانتی متر خواهد شد. در صورتی که از مته پشت تراکتوری استفاده شود. قطر چاله حدود 35 سانتی متر خواهد بود. عمق چاله بستگی به عمق پراکنش ریشه های درخت دارد در عمل به طور معمول عمق 40 تا 50 سانتی متری مناسب می باشد.

4– چگونگی پر کردن چاله ها : خاک خارج شده از چاله ها را به صورت یکنواخت در فاصله بین ردیف-های درختان پخش و از باز گرداندن دوباره آن به داخل چاله خودداری کنید چاله ها را با کود مرغی پلت و غنی شده پر کنید. هنگامی که برای اولین بار چاله را پر می کنید بهتر است ابتدا کود مرغی غنی و پلت شده مورد نیاز برای پر کردن چاله در نظر گرفته شده را درون چاله بریزید با لگد کردن کود در داخل چاله تا حدی آن را بفشارید و درصورت نشست، خاک اضافه شودتا هم سطح خاک باغ شود.

5– نگهداری از چاله ها : در صورتی که از چاله ها به خوبی نگهداری شود، حفر آن یک بار برای چندین سال کافی خواهد بود. هرسال نشست توده کود در داخل چاله را با افزودن مجدد کود مرغی غنی و پلت شده جبران کنید از پر شدن چاله ها به وسیله خاک جلوگیری نمایید. خیسی بیش ازحد و خشکی توده کود مرغی غنی وپلت شده داخل چال کود از کارایی روش می کاهد. رطوبت و تهویه متعادل، رشد ریشه را در داخل چال کود تقویت می کند. در سال های بعد، افزودن کودهای متحرک و غیر متحرک بر سطح چاله ها امکان پذیر است. حرکت این کودها به همراه آب آبیاری در داخل کودمرغی غنی و پلت شده به راحتی انجام می شود. در صورتی که آبیاری تحت فشار باشد، چاله ها در زیر قطره چکان ها حفر شود.

تعیین مقدار مصرف کودمرغی غنی و پلت شده

مقدار مصرف به صورت تقریبی :

درختان مثمر و غیر مثمر 1 تا 10 کیلوگرم برای هر درخت
درختان پسته 2000 تا 4000 کیلوگرم در هکتار
برنج400 تا600 کیلوگرم درهکتار
توت فرنگی 1500 تا 2000 کیلوگرم در هکتار
انگور 800 تا 1200 کیلوگرم در هکتار
محصولات گلخانه ای 60 تا 120 گرم در متر مربع
گندم 500 تا 700 کیلوگرم در هکتار
درختچه های زینتی 400 تا 600 گرم
گیاهان آپارتمانی 5 الی 10 گرم

بهترین روش در تعیین مقدار مصرف کود مرغی در هر هکتار انجام آزمون تجزیه کود مرغی می باشد. در این آزمون مقدار عناصر غذایی موجود در کود مرغی و خواص شیمیائی آن مخصوصاً pH مشخص می شود. مقدار مصرف آن با توجه به آزمون تجزیه کود مرغی و آزمون خاک زراعی تعیین می شود.

زمان و نحوه مصرف کودمرغی غنی و پلت شده

در فصول مختلف سال کود مرغی پلت و غنی شده را در مزارع مصرف می کنند . با مصرف آن در فصل پائیز بیشترین زمان برای تجزیه کود مرغی و آزاد سازی عناصر غذایی موجود در آن فراهم می گردد.

کاربرد کود مرغی پلت و غنی شده در فصل پاییز به منظور جلوگیری از هدر رفتن ازت در خاک های بافت سبک توصیه نمی شود.

در کاربرد آن در فصل بهار برای هدر روی ازت در مزرعه فرصت کمی وجود دارد. به هر حال مصرف آن در فصل بهار انجام عملیات زراعی و کاشت را به تأخیر می اندازد و می تواند موجب افزایش فشردگی خاک شود.

در بیشتر مواقع کود مرغی پلت و غنی شده را در فصول تابستان و زمستان مصرف می کنند و هنگام مصرف کود مرغی در قبل از کاشت ، مخلوط کامل آن با شخم زدن خاک برای اجتناب از قرار گرفتن بذور در محل دارای کود مرغی زیاد توصیه می شود . چون امکان دارد بذور گیاهان زراعی در اثر سمیت آمونیاک جوانه نزنند و یا گیاهچه حاصل از آنها از بین بروند.

مطالب مرتبط

کاتالوگ کنسانتره غنی آرا

کاتالوگ